Niet afwachten tot er iets gebeurt

Ryan Djojokarso over zijn plannen om voor de grote zalen te gaan maken

door Marije de Graaf

De multidisciplinaire maker Ryan Djojokarso (35) maakt de grote (900+) zaal en het brede publiek tot zijn jachtterrein. De Rotterdammer heeft de felbegeerde Nieuwe Makerssubsidie van het Fonds Podiumkunsten gekregen om deze ambitie waar te maken. Tijdens het bijbehorende traject, op weg naar die grote zaal, krijgt hij ondersteuning van Korzo, Scapino Ballet Rotterdam en het Zuiderstrandtheater. Door niemand bij de hand genomen om dit voor elkaar te krijgen, maar gewoon zelf geregeld. Lachend: ‘Als kind was ik veel bezig met van alles, maar ik bracht niet alle plannen ten uitvoer. Ik was een beetje een nerdje. Dat is met de jaren wel veranderd.’

Nadat Ryan op zijn 15e van Suriname naar Nederland verhuist gaat hij Technische Bedrijfskunde studeren, waar hij al snel weer mee stopt. Het is ‘te saai, er zit geen uitdaging in’. ‘Ik miste het menselijke.’ Waar hij wel uitgedaagd wordt is bij de dansopleiding van Codarts, waar hij op zijn 20e wordt toegelaten. Ryan blijkt een groot danstalent, wat hem later ook veel werk oplevert bij choreografen als Itzik Galili, Itamar Serussi en Erik Kaiel. ‘Ik wist altijd al dat ik maker wilde worden, maar vond dat ik eerst meters moest maken als danser om me beter in te kunnen leven en te snappen wat dansers doen en nodig hebben. Zo heb ik tools ontwikkeld die ik als maker kan gebruiken.

Het eerste zaadje

In 2013 maakt hij in opdracht van DOX een eerste werk voor 23 jongeren. Hij neemt in hetzelfde jaar, geheel volgens zijn motto ‘niet afwachten tot er iets gebeurt’ het lot in eigen hand. Gedurende anderhalve week repeteert hij stiekem in de studio’s van de theateracademie in Amsterdam (AHK), samen met zijn partner-in-crime danseres Mayke van Kruchten. Met dit begin van wat later zijn eerste en prijswinnende duet Balts wordt, benadert Ryan Leo Spreksel (de toenmalige artistiek directeur van Korzo), die hem uitnodigt verder te werken in de studio’s van Korzo. Balts – dat in première gaat tijdens Voorjaarsontwaken – blijkt uiteindelijk het eerste duet van een vierluik, waarin hij in verschillende stappen de opkomst en neergang van de relatie van een ongetrouwd koppel weergeeft. Wanneer Balts ook nog de eerste Berner Tanzpreise wint, wordt het eerste zaadje geplant voor de wens om voor de grote zaal te creëren. De prijs bestaat uit de mogelijkheid om een avondvullend werk voor de grote zaal te maken met het Konzert Theater Bern: Giacommetti.


Trailer Balts

Fascinatie voor natuur en menselijk gedrag

Na Balts is het hek van de dam en maakt de choreograaf in 5 jaar tijd een grote hoeveelheid werk. Voor de kleine en middelgrote zaal, op eigen initiatief en in opdracht. Al dan niet in samenwerking met theatermaker Bram Jansen. Dans, theater, opera; Ryan proeft van alles, probeert uit en slorpt de nieuwe kennis en ervaring met grote teugen op. Werk voor volwassenen, werk voor jongeren en kinderen…overal kan hij iets van zichzelf kwijt.

Bij het maken put hij uit zijn eigen gevoelsleven, vaak gaat Ryans werk over menselijke relaties. Voor de kiem van zijn ideeën rijkt hij onder andere terug naar zijn jeugd in Suriname, de tijd dat hij net in Nederland was en de ontdekking van zijn eigen homoseksualiteit. Autobiografisch wordt het niet, Ryan is meer een observator van mens en natuur: ‘Ik merk dat veel dingen onbesproken blijven, onuitgesproken blijven. Van kleine persoonlijke issues tot grote maatschappelijke problemen.’ Daar wil hij met zijn stukken vragen over stellen, zonder een mening op te dringen. Kunst als conversation-starter.

Nieuwe horizon

In 2017 komen de diverse genres en disciplines samen in één voorstelling: Giovanni’s Room, naar het boek van James Baldwin. Een verhalend uitgangspunt voor een intens duet, begeleid door een onzichtbare verteller en een zangeres (Gerty van de Perre). In een groot decor en met muziek van Jorg Schellekens, die steeds vaker met Ryan samenwerkt.


Giovanni´s Room | foto Rob Hogeslag

Het is tijd voor Ryan zijn wens uit te spreken om voor dat grote avontuur van de grote zaal te gaan. En het is niet alleen Ryan zelf die denkt dat zijn rijke werk meer ademruimte nodig heeft en op een groter podium nog beter tot zijn recht kan komen. ‘Ik ben geen minimalistische maker. Er is een veelheid, ik heb die fysieke grotere ruimte nodig. Die geeft mij ook inspiratie. Mijn handen jeuken om van die grote ruimte een nieuwe wereld te maken op mijn manier.’

De uitgesproken ambitie om zich de grote zaal toe te eigenen en veroveren is er een die niet of nauwelijks voor komt in Nederland. Daarvoor kan en wil de talentvolle maker niet over een nacht ijs gaan. Bij een grote zaalproductie zijn veel meer mensen betrokkenen en hebben beslissingen die (te) laat in het maakproces worden genomen veel grotere financiële consequenties. Vandaar dus die zelf geïnitieerde aanvraag en een strak uitgewerkt plan voor de Nieuwe Makerssubsidie, waarin onder andere ruimte voor coaching door Korzo en Scapino.

Tot 2019

In de voorstellingen die Ryan gaat maken binnen de Nieuwe Makersregeling komen thema’s terug die velen aan zullen spreken. Tijdens CaDance gaat Mom:Me in première, een voorstelling over de relatie tussen moeder en kind, ingegeven door Ryans relatie met zijn moeder die met de jaren lijkt te veranderen en niet persé aan de maatschappelijke verwachtingen voldoet. Hoewel zijn moeder ook in Nederland woont, ziet hij haar maar weinig, ‘eigenlijk steeds minder.’


campagnebeeld Mom:Me | foto Robert Benschop

Met LIBI, het slotstuk van het traject, in samenwerking met Scapino Ballet Rotterdam en Korzo die in première gaat in het Zuiderstrandtheater, keert hij deels terug naar zijn eigen Surinaamse roots en de ervaringen van volwassen worden in een nieuw land. LIBI gaat over alles waar het Surinaamse woord voor kan staan: leven, (ver)laten, bestaan, wonen. Een voorstelling met dans, live muziek, zang en spel. ‘Als jongen van 15 liet ik Suriname achter en vestigde ik me in Nederland. Mijn eigen vader heb ik al 19 jaar niet meer gezien.’ Deze gebeurtenis vormt het uitgangspunt: LIBI gaat over de reis naar een vreemd land, over vervreemding, vernieuwing en onbekend terrein. Hoe ga je om met zo’n afscheid van iets wat altijd dierbaar was? Hoe neem je afscheid als je weet dat je het niet meer zal terugzien? Hoe pas je je aan en hoe ga je om met afwijzingen? LIBI wordt een zoektocht naar (zelf)acceptatie en het verkeren in een tussengebied.

Over de komende twee jaar: ‘Het is een hele grootste uitdaging die ik met beide handen aanpak. Eigenlijk komt het echt enge pas over twee jaar wanneer het traject afgelopen is en ik grote producties ga maken als zelfstandig maker of als gastchoreograaf bij een gezelschap.’

Posted on 13 June 2018 | 0 reacties

You are here

Adres

bezoekadres
Prinsestraat 42
2513 CE Den Haag

postadres
Postbus 13407
2501 EK Den Haag

070-3637540

Route
Contact
Colofon
Disclaimer

Twitter